الشيخ البهائي العاملي (مترجم: على بن طيفور بسطامى)
32
منهاج النجاح في ترجمة مفتاح الفلاح (فارسى)
مترجم گويد : « ببايد دانست كه زين الملّة و الدّين شيخ زين الدّين - طاب ثراه - در بعض مصنّفات خود بعد از آنكه خود حكم كرده است به آنكه در شستن رو در وضو مىبايد ابتدا از بالاى رو كه عبارت از رستنگاه موى پيش سر است واقع شود گفته است كه : مجرّد ابتدا از حدّ اعلاى رو كافى نيست بلكه مىبايد نسبت به جميع اجزاى رو رعايت غسل الأعلى فالأعلى واقع شود ، يعنى هر جزو بالائى پيشتر از جزو شيبى شسته شود ، نهايتش بحسب عرف ، يعنى همين قدر كه در عرف گويند كه رعايت مذكور واقع شده است كافى است ، چرا كه رعايت آن بحسب حقيقت كه سر موئى تخلّف نكند چنانچه مخفى نيست در نهايت اشكال و تعسّر بلكه در مرتبهء امتناع و تعذّر است ، پس اندك تخلّف كه خلل در رعايت عرفى نكند منافى نخواهد بود . و بعد از آن ذكر كرده است كه اگر اكتفا شود به وجوب تقديم شستن هر جزو بالائى نسبت به جزو شيبى كه در سمت آن باشد يعنى آنچه يك خط مستقيم بر هر دو مرور كند نه نسبت به جميع اجزاى تحتانى و اگر چه بر آن سمت نباشد خالى از وجهى نخواهد بود . و مصنّف - رحمه اللَّه - چنانچه در اين كتاب اشاره به آن كرده است و در كتاب « اربعين » خود نيز مىگويد كه : حق آنست كه همان ابتدا به جزوى از حدّ بالاى رو كافى است و در باقى اجزا رعايت الأعلى فالأعلى مطلقا واجب نيست نه نسبت به اجزائى كه در يك خط باشند و نه نسبت به اجزاى ديگر ، و نه رعايت عرفى و نه حقيقى ، چرا كه مشقّت عظيم در ضمن التزام آن هست كه تكليف به امثال آن از شارع كمتر وقوع يافته ، و اصل ، برائت ذمّهء مكلّف است از وجوب آن ، و در هيچ يك از احاديث اشعارى به آن نيست ، و در هيچ كتاب دليلى ديده نشده كه دلالت بر رعايت مذكور كند ، پس حكم به رعايت آن وجهى نداشته باشد بىاقامت دليل - و اللَّه أعلم » . و حدّ روى طولا و عرضا يعنى تعيين نهايت طولى و عرضى روى كه در وضو